Cứ mỗi độ tháng Năm âm lịch, những người con đất Việt phương Nam lại thành kính hướng về cội nguồn, tri ân những bậc tiền nhân đã dày công khai phá và bảo vệ bờ cõi. Vào những ngày cuối tháng 6 năm 2026, sự kiện Lễ húy kỵ 326 năm Đức Ông Thượng Đẳng Thần Nguyễn Hữu Cảnh đã được Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai tổ chức vô cùng trọng thể, thiêng liêng. Sự kiện không chỉ đánh dấu một cột mốc thời gian lịch sử quan trọng mà còn là dịp để hậu duệ dòng họ Nguyễn cùng toàn thể nhân dân tưởng nhớ vị anh hùng dân tộc kiệt xuất, người đã có công định hình cương vực, xác lập nền hành chính vững chắc tại vùng đất Nam Bộ. Năm nay, niềm tự hào ấy càng được nhân lên gấp bội khi lễ giỗ truyền thống chính thức được vinh danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Dấu ấn lịch sử của Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh trong tiến trình mở cõi

Ông Nguyễn Hữu Cảnh là một vị danh tướng kiệt xuất của thời kỳ chúa Nguyễn, sinh ra trong một gia đình thế gia vọng tộc tại vùng đất Phong Lộc, Quảng Bình. Kế thừa truyền thống trung quân ái quốc từ thân phụ là Chiêu Vũ hầu Nguyễn Hữu Dật, ông đã sớm bộc lộ tài năng quân sự và tầm nhìn chính trị lỗi lạc. Vào mùa xuân năm Mậu Dần 1698, vâng lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu, Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh vào Nam kinh lược xứ Đàng Trong. Bằng nhãn quan chiến lược vượt thời đại, ông đã lấy đất Đồng Nai lập phủ Gia Định, dựng dinh Trấn Biên và lấy đất Tân Bình dựng dinh Phiên Trấn.

Chỉ trong một thời gian ngắn thực thi nhiệm vụ kinh lược, Lễ Thành hầu đã ban hành hàng loạt chính sách an dân như thu nạp lưu dân, chiêu mộ người tài, khai khẩn ruộng đất hoang hóa, thiết lập hệ thống hành chính quy củ và định mức thuế khóa rõ ràng. Những quyết sách mang tính bước ngoặt này đã tạo ra một tiền đề vững chắc cho sự hình thành và phát triển rực rỡ của vùng đất Đồng Nai, Gia Định, chính thức hóa chủ quyền vùng lãnh thổ trù phú này trên bản đồ quốc gia Đại Việt. Sau những năm tháng cống hiến không mệt mỏi cho sự nghiệp mở mang bờ cõi và vỗ yên dân chúng, ông lâm bệnh nặng và qua đời vào ngày 16 tháng 5 năm Canh Thìn 1700. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương vô hạn trong lòng nhân dân. Các triều đại về sau đều phong tặng ông là Thượng Đẳng Thần, ngự trị vĩnh viễn trong tâm thức tín ngưỡng của người dân phương Nam. Để tìm hiểu sâu hơn về cội nguồn, gia phả và những đóng góp to lớn của các danh nhân tộc Nguyễn qua các triều đại, quý độc giả và nhà nghiên cứu có thể tham khảo trực tiếp tại hệ thống dữ liệu học thuật của https://honguyenvietnam.org.

Điểm nhấn vinh danh tại Lễ húy kỵ 326 năm Đức Ông Thượng Đẳng Thần Nguyễn Hữu Cảnh ở tỉnh Đồng Nai

Sáng ngày 30 tháng 6 năm 2026, tại Di tích Đền thờ và mộ Nguyễn Hữu Cảnh thuộc phường Trấn Biên, tỉnh Đồng Nai đã long trọng tổ chức lễ giỗ quy mô cấp tỉnh. Buổi lễ quy tụ sự hiện diện của các cấp lãnh đạo chính quyền, đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các học giả nghiên cứu lịch sử cùng đông đảo bà con nhân dân, đồng bào các giới và hậu duệ dòng họ Nguyễn từ khắp nơi đổ về. Khoảnh khắc thiêng liêng và mang tính lịch sử nhất của buổi lễ chính là lúc đại diện Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai trang trọng trao quyết định công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho Ban Quý tế đền thờ. Sự kiện này là minh chứng rõ nét cho sự quan tâm sâu sắc của nhà nước đối với công tác bảo tồn di sản, đồng thời tôn vinh những nỗ lực bền bỉ của cộng đồng dân cư trong việc thực hành, gìn giữ tín ngưỡng thờ cúng phúc thần.

Không khí tế lễ diễn ra vô cùng trang nghiêm với những bài văn tế hào hùng, tái hiện lại khí phách uy dũng của bậc tiền nhân. Ban Quý tế đã thực hiện nghi thức dâng hương, dâng hoa và dâng lễ vật truyền thống trước tượng Đức Ông, bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của thế hệ hôm nay đối với người khai sáng. Xuyên suốt thời gian diễn ra phần hội, không gian di tích trở nên nhộn nhịp với nhiều hoạt động sinh hoạt văn hóa cộng đồng, đờn ca tài tử và triển lãm tư liệu lịch sử. Qua đó, những bài học về lòng yêu nước, đạo lý uống nước nhớ nguồn được truyền tải một cách sinh động, giúp thế hệ trẻ Đồng Nai và cả nước hiểu rõ hơn về cội nguồn dân tộc, tiếp tục gánh vác trách nhiệm phát huy di sản của cha ông.

Thành phố Hồ Chí Minh thành kính tổ chức Lễ húy kỵ 326 năm Đức Ông Thượng Đẳng Thần Nguyễn Hữu Cảnh

Cùng thời điểm đó, tại Thành phố Hồ Chí Minh, vùng đất xưa kia là dinh Phiên Trấn do chính Nguyễn Hữu Cảnh đặt nền móng, không khí tri ân cũng diễn ra vô cùng sôi nổi và trang trọng. Lễ kỷ niệm được tổ chức trọng thể tại Đền thờ Nguyễn Hữu Cảnh thuộc Khu công viên Lịch sử Văn hóa Dân tộc, thu hút hàng ngàn người dân thành phố, du khách thập phương và các đoàn đại biểu, con cháu hậu duệ ngài cùng tề tựu. Buổi lễ bắt đầu bằng một đoàn xe diễu hành hoành tráng, rước linh vị và lễ vật qua các tuyến đường mang đậm dấu ấn lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc trong lòng mỗi người dân thành phố.

Một trong những hoạt động mang đậm bản sắc văn hóa Nam Bộ nhất trong dịp đại lễ năm nay là việc người dân thành phố cùng các nghệ nhân đã chung tay gói và nấu hơn bốn ngàn đòn bánh tét truyền thống. Mâm cúng khổng lồ với hương vị mộc mạc, đậm đà này chính là biểu tượng cho sự no ấm, trù phú, là thành quả ngọt ngào mà vùng đất Gia Định xưa đã có được nhờ công lao mở cõi vĩ đại của vị Lễ Thành hầu. Trong không gian linh thiêng bạt ngàn khói nhang, các đại biểu và nhân dân đã cùng nhau ôn lại cuộc đời binh nghiệp lừng lẫy, những đức tính cao đẹp và lòng thương dân như con của ông. Sự đồng điệu trong công tác tổ chức giữa Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai đã tạo nên một nhịp cầu văn hóa xuyên suốt, khẳng định tấm lòng tri ân vô bờ bến đối với bậc vĩ nhân đã tận hiến trọn đời vì non sông Đại Việt.

Ý nghĩa to lớn trong việc bảo tồn văn hóa và nghiên cứu họ tộc học Việt Nam

Việc long trọng tổ chức Lễ húy kỵ 326 năm Đức Ông Thượng Đẳng Thần Nguyễn Hữu Cảnh không đơn thuần là một hoạt động tín ngưỡng dân gian, mà còn mang một tầm vóc văn hóa, lịch sử và học thuật vô cùng sâu sắc. Đây là minh chứng sống động cho sức sống mãnh liệt của di sản dòng họ Nguyễn trong dòng chảy văn hóa ngàn năm của dân tộc. Nguyễn Hữu Cảnh luôn là một biểu tượng rực rỡ, đại diện cho trí tuệ kiệt xuất, lòng can đảm phi thường và tầm nhìn chiến lược vượt thời đại của các thế hệ danh nhân họ Nguyễn. Đối với lĩnh vực nghiên cứu họ tộc học, những nghi thức, tư liệu lịch sử, văn bia và sắc phong liên quan đến ông là nguồn tài nguyên vô giá để giải mã các tầng nấc văn hóa, sự dịch chuyển dân cư và quá trình dung hợp tín ngưỡng tại Nam Bộ.

Khép lại chuỗi sự kiện đầy tự hào, Lễ húy kỵ 326 năm Đức Ông Thượng Đẳng Thần Nguyễn Hữu Cảnh thực sự là một mốc son chói lọi, khẳng định cam kết của toàn xã hội trong việc bảo vệ, tôn tạo và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Tinh thần vĩ đại của Lễ Thành hầu không chỉ nằm yên trong những trang quốc sử, mà đang hiện diện rực rỡ trong từng nhịp sống của vùng đất phương Nam trù phú. Bằng việc kết hợp hài hòa giữa nghi lễ truyền thống và công tác số hóa lưu trữ hiện đại, chuyên trang Honguyenvietnam.org sẽ không ngừng nỗ lực để trở thành một thư viện di sản uy tín, lan tỏa mạnh mẽ hào khí của các bậc tiền nhân họ Nguyễn đến với thế hệ tương lai, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.