Theo Quyết định số 2916/QĐ-BVHTTDL ngày 29/10/2026, do Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh ký ban hành, Di tích lịch sử Đền Vĩnh Yên (nơi thờ đức ông Nguyễn Hữu Cảnh) tại xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị chính thức được công nhận là di tích quốc gia. Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký, khẳng định giá trị lịch sử, văn hóa và ý nghĩa đặc biệt của công trình trong đời sống tinh thần dân tộc.

Đền Vĩnh Yên, còn được biết đến là Nhà thờ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, tọa lạc trên vùng đất quê hương của vị danh tướng. Đây là nơi lưu giữ truyền thống tri ân tiền nhân, gắn kết các thế hệ con cháu dòng họ Nguyễn Hữu và cộng đồng nhân dân trong hành trình gìn giữ những giá trị lịch sử quý báu.

Lễ thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh – vị danh tướng đặt nền móng hành chính vùng đất Nam Bộ

Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh (1650–1700), quê tại vùng đất thuộc xã Vạn Ninh, huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình trước đây, nay là xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị. Ông là con trai danh tướng Nguyễn Hữu Dật, xuất thân từ một gia tộc có truyền thống võ nghiệp và nhiều đóng góp trong lịch sử dân tộc.

Năm 1698, vâng lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu, Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất phương Nam, đặt bản doanh tại Cù Lao Phố, thuộc tỉnh Đồng Nai ngày nay.

Với tài năng quân sự và năng lực tổ chức hành chính xuất sắc, ông thiết lập phủ Gia Định, thành lập huyện Phước Long với dinh Trấn Biên và huyện Tân Bình với dinh Phiên Trấn. Đồng thời, ông tổ chức chiêu mộ lưu dân, khai khẩn đất đai, lập làng xã, chuẩn định thuế khóa, xây dựng hệ thống quản lý dân cư và ruộng đất.

Những quyết sách mang tầm chiến lược ấy đã tạo nền tảng quan trọng cho việc xác lập quản lý hành chính, phát triển kinh tế, ổn định đời sống cư dân và mở rộng không gian phát triển của vùng Đồng Nai – Gia Định nói riêng, Nam Bộ nói chung.

Năm 1700, trên đường trở về dinh Trấn Biên sau khi hoàn thành nhiệm vụ nơi biên cương, Nguyễn Hữu Cảnh đột ngột qua đời tại vùng Tiền Giang. Linh cữu ông ban đầu được an táng tại Cù Lao Phố, sau đó cải táng về Thác Ro, nay thuộc xã Trường Phú, tỉnh Quảng Trị.

Hơn ba thế kỷ trôi qua, tên tuổi Nguyễn Hữu Cảnh vẫn được nhân dân nhiều địa phương thành kính tưởng nhớ qua hệ thống đền thờ, đình miếu, lễ giỗ truyền thống và những công trình mang tên ông.
 

Di sản lịch sử và niềm tự hào của cộng đồng Họ Nguyễn Việt Nam

Việc Đền Vĩnh Yên được xếp hạng di tích quốc gia không chỉ ghi nhận giá trị của một công trình thờ tự mà còn khẳng định ý nghĩa lịch sử của quê hương vị danh tướng, nơi lưu giữ ký ức về một nhân vật có đóng góp quan trọng trong tiến trình hình thành và phát triển đất nước.

Đặc biệt, trong năm 2026, dự án đầu tư xây dựng Nhà thờ Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh tại quê hương được triển khai với sự chung tay của tỉnh Quảng Trị và Đồng Nai, góp phần hoàn thiện không gian tưởng niệm, bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Đối với cộng đồng dòng họ Nguyễn Hữu nói riêng và Họ Nguyễn Việt Nam nói chung, sự kiện này là niềm vinh dự sâu sắc, đồng thời nhắc nhở các thế hệ con cháu về trách nhiệm gìn giữ gia phong, kết nối cội nguồn và phát huy truyền thống phụng sự quê hương, đất nước.

Đền Vĩnh Yên được công nhận di tích quốc gia là sự tri ân xứng đáng dành cho bậc tiền nhân đã góp công mở cõi, để tinh thần Nguyễn Hữu Cảnh tiếp tục được trao truyền, trở thành nguồn cảm hứng về lòng yêu nước, ý chí khai mở và khát vọng dựng xây đất nước phồn vinh.